ABVV Oost Vlaanderen betoogt

Mensen- en kinderrechten

Organisaties die internationaal actief zijn, kunnen in aanraking komen met heikele kwesties rond mensenrechten in de landen waarin ze opereren. Ook zij hebben een verantwoordelijkheid als het gaat om de naleving van de mensenrechten. Dat zowel in eigen rangen als in hun aankoop- en productieketen. Dit thema is sterk verwant met 'internationaal ondernemen', 'duurzaam aankopen' en 'duurzame keten'.

Over mensenrechten

Mensenrechten omvatten alle elementaire voorwaarden voor een menswaardig bestaan. Ze beschermen mensen tegen machtsmisbruik. Mensenrechten gelden voor iedereen op gelijke basis en zijn niet overdraagbaar. Ze liggen onder meer vast in internationale teksten zoals de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens van 1948 en, op regionaal niveau, bijvoorbeeld het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens van 1950.

Handhaven en bevorderen van mensenrechten is in eerste instantie een taak van de nationale overheden. De internationale verdragen richten zich immers tot staten. Maar door de voorthollende globalisering hebben ook steeds meer bedrijven er invloed op.

De Belgische en de gewestelijke regeringen hebben eind 2017 samen een Nationaal Actieplan (NAP) 'Ondernemingen en Mensenrechten' gelanceerd. De Belgische regering richt zich met een belangrijk deel van de 33 actievoorstellen in het NAP vooral op het vrijwillige engagement van ondernemingen om mensenrechten na te leven. Recent comparatief onderzoek van het HIVA (KU Leuven) heeft gewezen op het voluntaristische karakter van het Belgisch NAP in vergelijking met het krachtiger Franse en Duitse beleid waarin een mix van beleidsinstrumenten ingezet worden om bedrijven de mensenrechten te laten naleven. Uit dat onderzoek blijkt ook dat het mensenrechtenthema afwezig is in het beleid van de meeste sectorfederaties. Onderzoekers signaleren wel dat sommige sectorfederaties de eerste stappen zetten in het verduurzamen van de bevoorradingsketens en daarbij aandacht besteden aan mensen- en kinderrechten, zoals bijvoorbeeld de chemie, diamant, voeding, retail, en de natuursteen. 

Respect voor mensenrechten binnen de eigen organisatie

Mensenrechten en internationale arbeidsomstandigheden hebben veel raakvlakken met andere mvo-thema’s:

  • vrijheid van vakvereniging geeft werknemers de kans om zich te organiseren en een stakeholderdialoog aan te gaan met de organisatie waarin zij werken.
  • veilig werk en een leefbaar loon horen thuis in een duurzaam personeelsbeleid.
  • de arbeidsnormen binnen de onderneming, zoals de fundamentele arbeidsnormen vastgelegd binnen de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO). Van de 185 conventies worden er vijf beschouwd als basisarbeidsrechten:
  1. kinderarbeid
  2. dwangarbeid
  3. discriminatie in de tewerkstelling
  4. vrijheid van vereniging
  5. vrijheid van collectieve onderhandeling.

Buiten de eigen muren

De mensenrechten in de aankoop- en productieketen goed bewaken heeft een grote impact op de arbeidsomstandigheden. Een veilige werkplaats en een leefbaar loon kunnen voor betrokken werknemers een grote stap voorwaarts betekenen. Maar er is meer:

  • het niet ontplooien van activiteiten of aanbieden van goederen en diensten die staten helpen of aanzetten tot het schenden van mensenrechten of die kunnen gebruikt worden om mensenrechten te schenden.
  • zelf geen mensenrechten van de lokale bevolking schenden of ertoe aanzetten.
  • de verplichtingen inzake eerlijke handelspraktijken en consumentenbescherming respecteren.
  • pogingen tot omkoping of andere vormen van corruptie of ongeoorloofd voordeel niet toelaten.

Gedragscodes en de opvolging ervan

Veel organisaties hebben de mensenrechten opgenomen in hun interne gedragsregels of ethische code. Deze vorm van zelfregulering is een zeer belangrijk instrument van het mensenrechtenbeleid.

Gedragscodes hebben een vrijwillig karakter dus opvolging dringt zich op. Dat kan op verschillende manieren:

  • een vorm van interne rapportering
  • een extern rapport dat de inspanningen en vooruitgang weergeeft
  • vermelding in het jaarverslag

Waarom mensenrechten?

Steeds meer ondernemingen gaan expliciete verbintenissen aan betreffende mensenrechten om (imago)risico’s en kosten te vermijden bij gebrek eraan.

Boycots door klanten, oproepen via sociale media, dalende aandeelkoersen, protesten en verzwakte relaties met de regering van gastlanden ‘moedigen’ een proactieve benadering van het respect voor mensenrechten aan.

Intern geeft dat volgende positieve effecten:

  • een sterkere werknemersmotivatie en –retentie
  • een hogere productiviteit bij werknemers
  • verbeterde bedrijfsrelaties
  • een beter risicomanagement
  • de zekerheid van een vergunning om te handelen (licence to operate).

Extern zijn de pluspunten:

  • betere relaties met de (lokale) gemeenschap
  • een versterking van de bedrijfsreputatie en het merkimago
  • een kleiner risico op negatieve publiciteit en boycots
  • perceptie als verantwoordelijk ten opzichte van shareholders- en stakeholderskwesties
  • stimulans voor sociale cohesie en burgerlijke stabiliteit.

Lees meer over mensen- en kinderrechten

Interview

Het Business Social Compliance Initiative (BSCI), een bedrijfsgedreven organisatie die zich richt op het verbeteren van de arbeidsomstandigheden in wereldwijde productieketens, bestaat tien jaar. Hoog tijd om de balans op te maken. Wat is er de laatste tien jaar veranderd? En belangrijker, waar liggen de uitdagingen voor morgen?

Interview

In Grensverleggers trok Nederlands mode-ontwerper Hans Ubbinck aan de alarmbel. Hij verafschuwt de sector die de consument voortdurend aanspoort om te consumeren. Ubbinck besloot daarom om zijn huidige modelabel stop te zetten. Toch verdwijnt hij niet van het modetoneel zoals u kunt lezen in ons artikel over zijn nieuwe plannen.

groenten (broccoli)
Interview

Het Antwerpse groentesnijbedrijf GOMAD kreeg de Award Inclusieve Onderneming 2018. In geen jaar na de opstart verwelkomden ze al zeventien anderstalige nieuwkomers in hun team. Hoewel het niet initieel zijn bedoeling was, maakte oprichter Christophe De Mey er vrij snel zijn missie van om deze mensen een toekomst te geven....

Terug naar boven