Column

De milieu-impact van elektrische huishoudapparaten: time to change?

Peter Binnemans

Producthergebruik staat bijzonder hoog op de ladder van Lansink. Terecht, maar het is niet altijd zaligmakend, zeker voor apparaten die elektriciteit verbruiken. Hierbij dient niet alleen rekening gehouden te worden met de milieueffecten van de productie en het afval, maar ook met de ecologische gevolgen van het gebruik van de producten.

Elektrische huishoudapparaten zijn onmisbaar geworden in elk huishouden. Zowat elk gezin beschikt over een koelkast/diepvriezer, kookplaat/fornuis en een wasmachine. Ook vaatwasmachines en droogkasten zijn zowat standaard geworden. Tijdens de laatste tien groeide het aantal gezinnen met een vaatwasmachine van 40% naar 60%. Voor droogkasten steeg dit van 50% naar 70%.

Deze apparaten zorgen niet alleen voor comfort, ze hebben uiteraard ook een zekere milieu-impact. Dit geldt zowel tijdens de productie, de distributie, het gebruik als de afvalfase. Uit uitgebreide levenscyclusanalyses die werden uitgevoerd in opdracht van de Europese Commissie in het kader van de ecodesignrichtlijn blijkt dat de milieuaspecten die als significant kunnen worden aangemerkt zich in de gebruiksfase bevinden, met name het energie- en waterverbruik en het correcte gebruik door de consument. De conclusie is dan ook dat om de milieu-impact van de apparaten te verminderen hierop gefocust dient te worden. De Commissie oordeelde dat eisen betreffende andere parameters inzake ecologisch ontwerp niet nodig zijn.

Om hieraan tegemoet te komen, heeft de industrie de laatste decennia aanzienlijke inspanningen geleverd om het energie- en waterverbruik van de elektrische huishoudapparaten sterk terug te dringen. Enkele voorbeelden om dit te staven:

• Een gemiddelde koelkast uit de jaren 1960-70 verbruikte nog meer dan 800 kWh/jaar. In 1999 was dit nog 382 kWh/jaar. Een gemiddelde koelkast met A++ label mag vandaag nog 182 kWh/jaar verbruiken, minder dan de helft van een gemiddelde koelkast van tien jaar oud.
• Een wasmachine van 1970 verbruikte ongeveer 40 liter water per kg wasgoed, water dat uiteraard ook verwarmd dient te worden. Vandaag is dit teruggebracht naar minder dan 10 liter per kg wasgoed.
• Soms zijn de energiebesparingen ook indirect. Een wasmachine met een zwierresultaat A zorgt voor een vermindering van het energieverbruik van de droogkast met 20%, wat een jaarlijkse besparing van 120 kWh kan opleveren.

Uiteraard moeten consumenten ertoe aangespoord worden om bij de aankoop van een nieuw toestel te kiezen voor het meest energiezuinige apparaat. De energiebesparing is echter nog veel groter wanneer de energievreters die vandaag nog in de Vlaamse gezinnen staan, vervangen zouden worden door moderne apparaten. De energiewinst bij de afdanking van een C-label uit de jaren '90 of de vervanging hiervan door een A++ toestel, is veel groter dan wanneer de consument kiest voor een A++ in de plaats van een nieuw A+ toestel.

En hier knelt het schoentje. De Vlaming is een typische verzamelaar. Niet alleen blijft men toestellen gebruiken tot ze volledig stuk zijn, 25% van de Vlaamse gezinnen houdt zijn oude koelkast bij wanneer hij een nieuwe koopt. Deze krijgt dan een tweede leven in de garage, het buitenverblijf of het kot van dochter/zoon en blijft te veel energie verbruiken. Een gemiddeld gezin beschikt dan ook over 1,8 koelkasten/diepvriezers, die vrijwel allemaal permanent gebruikt worden.

In België werken vandaag nog bijna 10 miljoen apparaten die meer dan 10 jaar oud zijn. Indien deze apparaten zouden vervangen worden door de meest milieuvriendelijke, zou dit een besparing opleveren van meer dan 2 tWh (1 tWh = 1.000.000.000 kWh), wat overeenstemt met een uitstoot van 1.000.000 ton CO2.

Een belangrijke voorwaarde hierbij is uiteraard dat de afgedankte apparaten op een milieuvriendelijke wijze verwerkt worden. Dit wordt gegarandeerd door Recupel, koploper in Europa. De recyclageresultaten liggen veel hoger dan de doelstellingen opgenomen in de Europese richtijn of in de (strengere) Vlaamse reglementering. Voor metalen (zowel ferro als non-ferro) wordt 100% recyclage bereikt, voor kunststoffen 50% recyclage en 50% nuttige toepassing.

Peter Binnemans is jurist bij de Federatie van de Elektriciteit en de Elektronica (http://www.feebel.be). Momenteel zijn 130 bedrijven lid. Ze laten zich door FEE vertegenwoordigen bij de diverse overheden en vakbonden.

17/3/2010