Column

Ander, kleiner, beter

Geert De Cubber

De huidige financiële crisis kon op geen beter moment komen. En wat mij betreft, kan die crisis niet lang genoeg duren. Toegegeven, het is erg dat mensen hun job verliezen en onzekere tijden tegemoet gaan. Maar alle maatregelen ten spijt is onze huidige manier van economisch denken ten dode opgeschreven.

Wat we niet nodig hebben, zijn maatregelen die de economie zoals ze nu is, gaan ondersteunen, want daarin zit de kiem voor de volgende crisis. We hebben wel nood aan een fundamenteel andere economie. Eentje die rekening houdt met de ecologische en sociale limieten. Eentje die voor een haalbare welvaart zorgt. Eentje die dus maatschappelijk verantwoord is.

Voor de basis van zo’n nieuwe economie moeten we op zoek gaan naar alternatieven voor onze energieverslaving. Wanneer we de huidige economie bekijken, dan drijft die op (eindige) energiebronnen. Als je erbij stilstaat, is het zelfs hallucinant om te bedenken dat amper enkele generaties de helft van alle beschikbare fossiele energiebronnen erdoor gejaagd heeft. Aangezien onze hele manier van (economisch) denken geworteld zit in die energieverslaving, is het – op lange termijn – geen slechte zaak dat de economische crisis nog een tijdje aanhoudt. Dan worden we verplicht om naar nieuwe wegen te zoeken. De crisis zet de mens in al zijn glorie aan het denken. Toen eind jaren tachtig het socialisme/communisme als systeem in elkaar zakte, schreeuwden de liberalen dat zij de “winnende ideologie” voorstonden. Die schreeuw zegt alles over de manier van denken, die de laatste twintig jaar ons economisch discours heeft overheerst. In de analyses van vandaag valt trouwens op hoe vastgeroest we nog zitten in het dictaat van de economische groei, zelfs in de recent geserveerde “toekomstvisies”. “Meer, groter, hoger” beheersen nog altijd het mainstream economisch denken. Naar aanleiding van de crisis moeten we ons echter vragen durven stellen bij die economische groei. Vooral op de vraag wie daar nu echt beter van wordt, zouden de antwoorden wel eens ontnuchterend kunnen zijn.

Ik huiver een beetje van termen als “herstelplan” of “relanceplan”. Ze geven aan dat de verschillende regeringen economische groei vooralsnog als het grootste goed voor de algemene welvaart van een land beschouwen. Een economische ommekeer die tegelijk ook ecologisch draagbaar en sociaal wenselijk is, moeten we derhalve van onze overheden niet verwachten.

De verandering zal dus van onderuit moeten komen. In die zin is het toekomstige succes van de transitiebewegingen (www.transitie.be) die her en der verschijnen, een belangrijke graadmeter. Deze bewegingen van zogenaamde Transition Towns gaan uit van de kansen die de huidige ecologische crisis biedt om een nieuwe economie op te bouwen: een kleinschalige, op mensenmaat gemaakte economie. In dit transitiemodel staat een positief toekomstbeeld voorop. Ook dat is belangrijk. We hebben met zijn allen met verbijstering naar An Inconvenient Truth gekeken. De film focust echter vooral op de bedreigingen van de klimaatcrisis voor onze aarde. Het goede nieuws van het transitienetwerk is dat we er toch nog iets kunnen aan doen. Transitie begint waar  Al Gore met zijn film stopte: met het opbouwen van een toekomst op basis van een positief, realistisch (maar ecologisch én economisch haalbaar) toekomstbeeld. Dat ook maatschappelijk verantwoorde ondernemers in dat verhaal hun rol kunnen én moeten spelen, kunnen we alleen maar toejuichen.

Geert De Cubber is lector communicatie en projectleider van het InSuMa (Integraal en geïntegreerd Sustainability Management) project aan de Hogeschool West-Vlaanderen (HOWEST). In zijn blog www.schrijfbeest.be zet hij geregeld een MVO-thema in de kijker. 

15/7/2009