MVO: een concrete invulling van een ruim begrip
Het begrip maatschappelijk verantwoord ondernemen vindt steeds meer ingang in het Vlaamse bedrijfsleven. Vraagt u een manager vandaag naar de betekenis van het begrip en de kans is zeer groot dat hij of zij u een blik van herkenning toewerpt. Maar graaft u dieper naar de toepassingswijzen van MVO, dan fronsen vele managers even de wenkbrauwen. Niet omdat MVO niet wordt toegepast in het Vlaamse bedrijfsleven, maar omdat maatschappelijk verantwoord ondernemen een zeer ruim begrip is.
Toch kunt u MVO ook concretiseren door op enkele veelvoorkomende praktijken te focussen. Vanuit mijn praktijkervaring als adviseur MVO bij het adviesbureau BECO zie ik zes actuele onderwerpen op vlak van MVO. Het zijn voor mij de MVO-thema’s waar bedrijven in de nabije toekomst werk van zullen maken en waarmee koploperbedrijven hun positie op de markt zullen verstevigen.
1) Duurzame energie
Het uitgangspunt is simpel: als een bedrijf minder energie verbruikt, resulteert dit in milieuwinst en financiële winst. Het thema duurzame energie is letterlijk en figuurlijk een ‘hot’ item en krijgt dan ook volop aandacht van de pers, het bedrijfsleven en de overheid. Toch hebben ondernemers nog veel vragen over de haalbaarheid, mogelijke maatregelen, terugverdieneffecten, subsidies en aanpak. De focus ligt dikwijls op duurzame energieproductie, terwijl er vaak meer efficiëntiewinsten te halen zijn uit energiebesparende maatregelen.
2) Medewerkersbetrokkenheid en competentiemanagement
Deze twee thema’s zijn sterk met elkaar verbonden. Er is een duidelijke relatie tussen medewerkersbetrokkenheid en bedrijfsresultaat. Competentiemanagement gaat om alle activiteiten die erop gericht zijn de competenties van individuen en groepen optimaal in te zetten en te ontwikkelen. Bedrijven willen weten hoe ze inherent gemotiveerde medewerkers kunnen inzetten die de doelen en de waarden van de organisatie uitdragen.
3) De managementinstrumenten van MVO
In 2010 werden twee managementsystemen geïntroduceerd. De ISO 26000 richtlijn biedt een inhoudelijk kader voor MVO en een basis voor professioneel MVO-management. De MVO Prestatieladder voorziet een certificaat voor dit MVO-managementsysteem. Ondertussen zijn de eerste bedrijven met de richtlijnen aan de slag gegaan. We kunnen verwachten dat veel bedrijven zullen volgen, want de grote verdienste van de systemen is dat ze het begrip MVO concreet maken en structuur bieden.
4) Meten en rapporteren van duurzaamheid
Niet-financiële verslaggeving of duurzaamheidsverslaggeving neemt een grote vlucht. Aan de hand van de internationale GRI-norm, het Global Reporting Initiative, worden steeds meer duurzaamheidsverslagen geschreven. De trend verspreidt zich naar de KMO’s en de NGO’s, die het nut van een verslag als beheer- en communicatie-instrument inzien. Duurzaamheid meten in kwantitatieve indicatoren is inherent verbonden aan een goed duurzaamheidsverslag. Meetinstrumenten als de duurzaamheidsbarometer proberen duurzaamheid kwantitatief te meten, beantwoordend aan de behoefte om cijfermatig uit te drukken wat duurzaamheid opbrengt. Een uitdagende oefening waarin ondernemers steeds meer geïnteresseerd zijn.
5) Duurzame innovatie
De uitdaging voor bedrijven is om via de MVO-principes te innoveren op een manier die goed is voor mens, milieu en economie. Duurzame innovatie gaat in essentie over ‘goede ideeën transformeren in goede bedrijfsconcepten en sterke bedrijven’. Het opstellen van de Carbon Footprint van producten, het ontwikkelen van producten volgens Cradle to Cradle™ principes of een product-dienstcombinatie bedrijfsmodel zijn hiervan voorbeelden.
6) Duurzaam aankopen
Onze overheden beslissen om duurzaam aan te kopen en dus milieucriteria en sociale criteria in hun aankopen te integreren. Als (potentiële) leverancier kunnen ondernemers dus maar beter op de hoogte te zijn van wat de overheid van haar leveranciers verwacht. Bedrijven zijn geïnteresseerd in duurzaam aankopen; niet zozeer om zelf duurzaam aan te kopen, wel om duurzaam te kunnen leveren.
De staart van het peloton
Naast deze ‘favoriete’ thema’s merk ik dat een aantal andere onderwerpen op minder belangstelling bij bedrijven kunnen rekenen. Eén thema valt daarbij op: de strategische aanpak van MVO. Bedrijven vinden het vaak nog een brug te ver om het hele bedrijfsproces en de onderlinge verbanden tussen de duurzaamheidsthema’s onder de loep te nemen. Managementthema’s krijgen in bedrijven occasioneel of continu aandacht (bv. het meten en verbeteren van de klantentevredenheid), maar deze aandacht betekent nog niet dat MVO geïntegreerd is in de strategische besluitvormingsprocessen en -structuren van de onderneming.
Toch is de strategische integratie van MVO net datgene waar bedrijven en organisaties het verschil kunnen maken! Alleen al omdat ad-hoc acties makkelijk te imiteren zijn. Als de medewerkers zelf meedenken hoe de milieu-impact van het productieproces te verminderen, als de mogelijkheden van verbeteringen in de keten samen met de leveranciers worden onderzocht of als zowel de bedrijfstop, de bedienden en de arbeiders ambassadeurs van de kernwaarden van het bedrijf zijn, dan creëert dat een driedubbele meerwaarde: winst voor de mens, voor het milieu en voor de portefeuille. Dat is waar duurzaam ondernemen over gaat!
Céline De Waele is clustermanager MVO bij het adviesbureau BECO. BECO is een internationaal adviesbureau voor winst in duurzaamheid. BECO zoekt samen met haar klanten naar oplossingen die de synergie tussen mens, milieu en winstgevendheid versterken. Het gaat om slim en verantwoordelijk ondernemen op een manier die bij de organisatie past: verder durven doordenken en bewust omgaan met mensen en middelen.
