Coöperatief ondernemen in 9 lessen
Op 2 juli werd wereldwijd de Internationale Dag van de Coöperatie gevierd. Naar aanleiding daarvan schetst het multidisciplinair onderzoeksinstituut voor arbeid en samenleving HIVA van de KULeuven een beeld over coöperatief ondernemen. Aan de basis ligt het onderzoek ‘Coöperatieve antwoorden op maatschappelijke uitdagingen’. Daarin krijgt u antwoord op vragen als: wat is het, kan iedereen coöperatief ondernemer worden en wat betekent het?
Steeds meer organisaties (her)ontdekken de coöperatieve manier van ondernemen. Coöperatief werken is populair bij initiatieven rond duurzaam wonen, aangepast wonen voor mensen met zorgbehoeften, gezondheidszorg, kinderopvang, mobiliteit en energie. Dergelijke coöperaties zorgen voor innovatieve antwoorden op maatschappelijke uitdagingen en kunnen daarmee ook een adequate organisatievorm zijn om duurzaam ‘ondernemen’ in de praktijk te brengen.
Samen verantwoordelijkheid nemen door te investeren in gezamenlijke oplossingen voor gedeelde noden, is volgens het rapport gelijk aan maatschappelijke winst. Op basis van 9 Vlaamse en 9 buitenlandse praktijkvoorbeelden werden 9 lessen getrokken:
- Coöperaties zijn organisaties ten dienste van hun leden. Efficiëntie garandeert een optimale prijs-kwaliteitverhouding voor de leden.
- Coöperaties zijn ‘ledenorganisaties’, maar de toegang tot lidmaatschap is niet noodzakelijk beperkt tot ‘aandeelhouders’. In steeds meer hedendaagse coöperaties worden verschillende stakeholders als leden erkend. Daarbij hebben alle leden zeggenschap en controle over de coöperatie.
- Sociale coöperaties kunnen rekenen op welwillend kapitaal. Coöperatief kapitaal is goedkoper dan extern kapitaal omwille van een persoonlijke of maatschappelijke betrokkenheid.
- Coöperatie werkt ‘empowerend’. Via samenwerking wordt een extra dienstverlening aangeboden die complementair is aan die van profits of (lokale) overheden.
- Coöperatie is een manier om economische democratie te realiseren. Leden van de coöperaties worden betrokken bij de besluitvorming. Stemrecht wordt losgekoppeld van de kapitaalinbreng.
- Coöperatie tussen coöperaties werkt versterkend. Door samenwerking realiseren ze schaalvoordelen, kostenbesparingen, meer marktmacht, professionalisering, kennisdeling, onderlinge hulp en steun.
- Coöperatie heeft een hoge kwaliteit van de arbeid tot gevolg. Een goed loon, opleidingsmogelijkheden en inspraak zorgen voor een grote klantentevredenheid. Door meer horizontale structuren worden innovatieve voorstellen sneller geformuleerd en opgepikt.
- Ook een hoge kwaliteit van de dienstverlening is een gevolg van coöperatie. De praktijkvoorbeelden wijzen uit dat de geleverde kwaliteit minstens even goed is als in non profit-associaties en in de publieke sector. Het is zelfs beter dan in de profitsector.
- Overheden zijn partners. Zecreëren een wettelijk kader waarin coöperaties kunnen gedijden, met prijs- of loonsubsidies en investeringsfondsen die een bescheiden return on investment vragen. Soms ook doorgebouwen of terreinen ter beschikking te stellen. (HIVA/MV)
Het volledige onderzoeksrapport en samenvatting vindt u hier. De e-notemet de 9 lessen vindt u op cooperatiefondernemen.be.
