Beleid

MVO vormt één van de ijkpunten van Vlaanderen in Actie en de Vlaamse Strategie voor Duurzame Ontwikkeling. De Vlaamse overheid neemt initiatieven voor de verwezenlijking van MVO voor en door diverse doelgroepen.

MVO in de beleidsnota's 2009-2014

Aan het begin van de nieuwe Vlaamse legislatuur in 2009 werden wederom de beleidsdoelstellingen en beleidsopties geformuleerd. We screenden voor u deze beleidsnota’s en vatten samen in hoeverre maatschappelijk verantwoord ondernemen er deel van uitmaakt.

• Minister Freya Van den Bossche ziet in MVO motor voor innovatie
  In de beleidsnota Sociale Economie legt Vlaams minister Freya Van den Bossche de klemtoon op de creatie van duurzaam werk en werkzekerheid. Maatschappelijk verantwoord ondernemen is als een motor voor innovatie. Enkele markante punten uit de beleidsnota kan u hier terug vinden.
• Minister-president Peeters: Duurzame ontwikkeling voorop
  In zijn beleidsverklaring voor het algemene regeringsbeleid van 2009 tot 2014 trekt Vlaams minister – president Peeters volop de kaart van de duurzame ontwikkeling. Hij wijdt er in zijn beleidsnota een heel hoofdstuk aan. Daarin is vooral aandacht voor acties omtrent duurzaam bouwen en wonen in Vlaanderen, naast de implementatie van duurzame overheidsopdrachten. Lees meer via deze link.
• Voor Vlaams minister Joke Schauvliege is milieu dé inspiratiebron voor economische ontwikkelingen
  Minister Schauvliege meldt in haar beleidsnota vooral te willen inzetten op eco-innovatie en een verhoging van de eco-efficiëntie. De aandachtspunten van de legislatuur 2009-2014 vindt u via deze link.
• Economie moet groener voor Vlaams minister - president Peeters
  In de beleidsnota “Economie” legt Vlaams minister voor economie Peeters sterk de klemtoon op de uitbouw van een groenere economie en slimme logistiek. Enkele belangrijke doelstellingen worden hier weergegeven.

MVO in het bedrijfsleven

De Vlaamse overheid nam de verantwoordelijkheid om MVO in Vlaanderen te stimuleren al op in 2001. Met Trivisi werden pilootprojecten en experimenten gestimuleerd. Deze projecten leverden heel wat interessante instrumenten, goede praktijken en methodieken op die meer en meer verspreid raken in het Vlaamse bedrijfsleven. Met het oog op de verdere bevordering van MVO werden sindsdien verschillende initiatieven genomen.

MVO stimuleren op de werkvloer

Dankzij het goede werk van meerdere organisaties zijn er de afgelopen jaren heel wat managementmodellen, instrumenten en technieken rond MVO ontwikkeld. Goede praktijken zijn uitgewisseld, netwerken zijn opgestart. De volgende stap is het ondernemen van de toekomst brengen op het niveau van de actie. Daarom wordt ingezet op KMO’s. Niet zozeer omdat ze ‘achterblijvers’ zijn, maar wel omdat:

• Ze extra begeleiding goed kunnen gebruiken. De meeste managementinstrumenten zijn immers gemaakt op maat van grote bedrijven.
• Kleine bedrijven de middelen niet hebben om te investeren in specifieke duurzaamheidsjobs.
• Heel wat KMO’s vaak onbewust en informeel reeds bezig zijn met MVO.
• KMO’s vaak kleine familiebedrijven zijn met vlakkere structuren waardoor ze makkelijker flexibele oplossingen uittekenen.

Zes promotoren (De Punt, EROV, POM West-Vlaanderen, Randstad Belgium, Unizo en VOKA Oost-vlaanderen) recruteren KMO’s om MVO op duurzame wijze te implementeren. Ze nemen een MVO-scan af en helpen KMO’s met het in de praktijk zetten van een hieraan gekoppelde MVO-actie.

De Vlaamse overheid voorziet tot eind 2009 middelen om in totaal 400 MVO-scans en 300 MVO-acties uit te voeren. Daarnaast komt er een wetenschappelijke ondersteuning voor de nulmeting van MVO binnen KMO’s op basis van de afgenomen scans. Eind 2009 zullen door de promotoren beleidsaanbevelingen worden geformuleerd.

Inzetten op de voortrekkers

In 2009 wordt in aanvulling op de KMO-benadering het MVO-beleid verbreed naar diegenen die een echte voortrekkersrol rond MVO strategie en -innovatie willen opnemen. Bedrijven die voorop lopen met MVO zijn een inspiratie voor anderen.

Eén van die innovatieve benaderingen van MVO is terug te vinden in het Cradle to Cradle principe. De Vlaamse overheid organiseert de campagne annex wedstrijd ‘Grenzeloos Gebruik’ om het Cradle to Cradle-principe bekend te maken bij Vlaamse organisaties. Het doel is organisaties aan te sporen om actief met de Cradle to Cradle-filosofie aan de slag te gaan.

De winnaar(s) van de wedstrijd werden bekend gemaakt op 30 maart 2009 tijdens een feestelijke prijsuitreiking. Hier was ook Michael Braungart aanwezig, één van de grondleggers van het Cradle to Cradle principe.

Kenniscentrum MVO Vlaanderen

Via het kenniscentrum MVO Vlaanderen speelt de Vlaamse overheid sinds 2005 een actieve rol in de verspreiding van informatie, goede praktijken en instrumenten inzake maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het heeft volgende taken:

• het actief aanbieden van informatie en ondersteuning op het vlak van MVO;
• doorverwijsfunctie naar meer gespecialiseerde kennisdragers, informatieaanbieders of ondersteuningsorganisaties;
• sensibiliseren van stakeholders rond MVO;
• het identificeren van ‘witte vlekken’ in kennis;
• het bevorderen van netwerking tussen de verschillende actoren.

In 2009 werd een vernieuwde versie gelanceerd. Meer toegankelijke informatie en tal van hulpmiddelen, stappenplannen en mogelijkheden tot interactie zetten ondernemingen en organisaties op weg om maatschappelijk verantwoord ondernemen in praktijk te brengen.

De sociale partners en sectoren als speerpunt voor meer MVO

De sociale partners zijn dé partners die MVO op de werkvloer echt ingang kunnen laten vinden. Zij kunnen hun leden stimuleren om mee te denken rond, en in te zetten op, een economie met een surplus.
In 2007 werd samen met de SERV een brede campagne gelanceerd om MVO meer ingang te doen vinden bij het bedrijfsleven. Als sluitstuk werd op 5 oktober 2007 een MVO-conferentie georganiseerd.

De SERV blijft inspanningen leveren rond MVO. Een gerichte ondersteuningstrategie en communicatieaanpak moeten het KMO-project begeleiden. Daarnaast gaf de SERV al aan principieel voorstander te zijn van het opstarten van een ad-hoc overleg met het ruime werkveld om beleidsprioriteiten in goede banen te leiden.
De drie vakbonden werken in 2009 verder aan de integratie van MVO in hun organisatie, met focus op het ondersteuningsaanbod voor afgevaardigden. Hierdoor valoriseren ze wat binnen het lerend netwerk ‘Diamond’ als dynamiek werd geïnitieerd.

Daarnaast werd in de oproep voor het Fonds ter bevordering van de Sociale Economie, die in juni 2008 gelanceerd werd, ook het thema MVO binnen sectoren naar voor geschoven. Dit bood sectoren de ruimte om een project in te dienen op maat van hun kernactiviteit.

Het aanbod om een MVO-module op te nemen in de sectorconvenants kreeg ook weerklank. De sectoren bouw, textiel, elektriciens, de uitzendsector en de lokale besturen namen een MVO-module op in hun convenant.

Lerende Netwerken MVO

Met de steun van het Europees Sociaal Fonds (ESF) startten in het najaar van 2005 de Lerende Netwerken MVO. Hierin werkten verschillende stakeholders praktijkgericht aan de implementatie van MVO-instrumenten op de bedrijfsvloer.

MVO in de overheid

De Vlaamse Regering geeft in het actieplan Vlaanderen in Actie aan dat MVO een aandachtspunt moet zijn binnen het streven naar een competitieve samenleving met duurzame groei, meer en betere jobs en een grotere sociale cohesie.

De overheid moet haar bijdrage leveren door zelf het goede voorbeeld te geven. De overheid is immers niet alleen een regelgever. De overheid is nauw betrokken bij het MVO-verhaal als klant, investeerder, werkgever, en partner.

MVO binnen de Vlaamse overheid

Inzetten op maximale duurzaamheid binnen overheidsopdrachten blijkt een heel concrete werkwijze om MVO binnen de overheid vorm te geven.

In het voorjaar 2009 lanceert de Vlaamse overheid haar eerste Vlaams actieplan duurzame overheidsopdrachten. In samenwerking met de bevoegde ministers van duurzame ontwikkeling, leefmilieu en bestuurszaken wordt vorm gegeven aan een concreet engagement en krachtlijnen voor de opmaak van een ambitieus actieplan duurzame overheidsopdrachten binnen de Vlaamse overheid.

Op het vlak van de integratie van maatschappelijk verantwoord ondernemen binnen diverse maatregelen zijn heel wat stappen gezet. De realisatie van MVO is onder meer opgenomen bij de criteria die voor het Fonds ter Bevordering van de Sociale Economie worden gehanteerd en binnen de resultaatsfinanciering van de startcentra.

MVO voorbeeldfunctie

Binnen de Vlaamse overheid wordt invulling gegeven aan de MVO-voorbeeldrol. Hierbij is het van belang duidelijk te bepalen hoe diverse aspecten van maatschappelijk verantwoord ondernemen binnen een overheidsorganisatie kunnen worden uitgewerkt en opgevolgd.

Er is tot nu toe geen kader voor MVO binnen overheidsorganisaties. Via de eigen voorbeeldrol wordt in 2009 werk gemaakt van een model in een masterclass “MVO voor overheden”.

MVO bij lokale besturen

De lokale overheid kan een belangrijke speler worden om de principes van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen te stimuleren:

• Als werkgever
• Als bewuste klant
• Als katalysator

Binnen hun aankoopbeleid ontdekken lokale besturen de diverse mogelijkheden om sociale en ecologische doelstellingen te realiseren. De publicatie ‘Lokale overheden en sociale ondernemers: partners in maatschappelijk verantwoord ondernemen’ bevat niet alleen de mogelijkheden binnen de wetgeving overheidsopdrachten, maar ook modellen om in de praktijk in een breed partnerschap met lokale besturen, sociale economie bedrijven en de reguliere economie resultaten te boeken.

In het kader van de jeugdwerkloosheidsplannen gingen heel wat Vlaamse steden aan de slag om MVO in hun beleid te integreren.

Sinds 2006 ondersteunt de Vlaamse overheid ook enkele projecten die het terrein van sociale overwegingen binnen overheidsopdrachten verkennen. Een project stimuleerde de integratie van dit specifieke MVO-aankoopluik bij de Vlaamse steden en gemeenten, waarbij enkele lokale besturen pilootprojecten opzetten. De Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) werkte in 2007 een leidraad ‘sociaal aanbesteden’ uit die de lokale besturen ondersteunt bij de integratie van sociale criteria in hun aanbestedingsbeleid. Deze leidraad omvat een kader maatschappelijk verantwoord ondernemen, een procesbeschrijving en een juridisch luik in verband met de wetgeving overheidsopdrachten.

Een tweede project onderzocht de creatie van sociale meerwaarde bij grote openbare werken via een brede stakeholdersbenadering. Het project BPA-W werd door de stad Antwerpen uitgevoerd met de partners uit de sector Bouw en werd tevens ondersteund door het ESF-Agentschap.

Binnen het project BPA-W werd een methodiek ontwikkeld om een instroomanalyse te kunnen maken bij geplande overheidsopdrachten van werken. Zo kan in een vroeg stadium duidelijk worden gemaakt welk type jobs en welke competenties bij een specifieke werf nodig zullen zijn. Dit laat toe dat de actoren op de arbeidsmarkt zich daarop voorbereiden.

Tegelijkertijd zocht het partnerschap naar een methodiek waarbij de bouwbedrijven zelf mee verantwoordelijkheid kunnen opnemen voor de opleiding van werkzoekenden uit de kansengroepen op de werf zelf.

Samen met het ESF werd op 10 en 11 april 2008 een Europees en Vlaams congres georganiseerd om deze en andere praktijkvoorbeelden rond sociaal aanbesteden uit Vlaanderen aan een breed publiek voor te stellen onder de noemer: ‘Enhancing Social Value in Public Procurement’.

Onder de noemer ‘Lokale overheden en sociale economie: partners in maatschappelijk verantwoord ondernemen/ Local authorities and social entrepreneurs: enhancing social value in public procurement’ werden ook een Nederlandstalige en Engelstalige brochure uitgebracht.

MVO in het onderwijs

Het hoger onderwijs is een zeer belangrijke partner als het gaat om het stimuleren van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Leerlingen en studenten van vandaag zijn immers de werknemers en bedrijfsleiders van morgen. In dit kader werden 3 initiatieven genomen.

Het DOEN! project

Het project Doen! werkt sinds 2006 aan de inbedding van maatschappelijk verantwoord ondernemen en duurzame ontwikkeling binnen de curricula en organisaties van het hoger onderwijs. Het is een samenwerking tussen de ministers van sociale economie, werk en van leefmilieu om duurzame initiatieven binnen de Vlaamse hogescholen en universiteiten op te starten.

DOEN! werd intussen ‘duurzaam hoger onderwijs Vlaanderen’ en wordt afgestemd met het opgestarte platform Educatie voor Duurzame Ontwikkeling (EDO).

Sociale Economie op de campus en het EI van MVO

Sociale economie op de campus wil sociale economie zichtbaar en kenbaar maken binnen de hoger onderwijswereld en is in 2009 aan zijn vierde editie toe.

Waar sociale economie op de campus zich initieel entte op de Week van de sociale economie, wordt er nu gekozen voor jaartrajecten, zodat in alle semesters de docenten kunnen inspelen op het aanbod aan curriculum ondersteuning. Via dit initiatief wil men de studenten actief betrekken bij het thema “sociale economie”. In 2009 wordt ook ingezet op uitwisseling van expertise tussen docenten, een verruiming van het aanbod van gastdocenten en een verdere uitbouw van stagepunt.be.