Beleid

MVO vormt één van de ijkpunten van Vlaanderen in Actie en de Vlaamse Strategie voor Duurzame Ontwikkeling. De Vlaamse overheid neemt initiatieven voor de verwezenlijking van MVO voor en door diverse doelgroepen.

MVO in de beleidsnota's 2009-2014

Aan het begin van de nieuwe Vlaamse legislatuur in 2009 werden wederom de beleidsdoelstellingen en beleidsopties geformuleerd. We screenden voor u deze beleidsnota’s en vatten samen in hoeverre maatschappelijk verantwoord ondernemen er deel van uitmaakt.

• Minister Freya Van den Bossche ziet in MVO motor voor innovatie
  In de beleidsnota Sociale Economie legt Vlaams minister Freya Van den Bossche de klemtoon op de creatie van duurzaam werk en werkzekerheid. Maatschappelijk verantwoord ondernemen is als een motor voor innovatie. Enkele markante punten uit de beleidsnota kan u hier terug vinden.
• Minister-president Peeters: Duurzame ontwikkeling voorop
  In zijn beleidsverklaring voor het algemene regeringsbeleid van 2009 tot 2014 trekt Vlaams minister – president Peeters volop de kaart van de duurzame ontwikkeling. Hij wijdt er in zijn beleidsnota een heel hoofdstuk aan. Daarin is vooral aandacht voor acties omtrent duurzaam bouwen en wonen in Vlaanderen, naast de implementatie van duurzame overheidsopdrachten. Lees meer via deze link.
• Voor Vlaams minister Joke Schauvliege is milieu dé inspiratiebron voor economische ontwikkelingen
  Minister Schauvliege meldt in haar beleidsnota vooral te willen inzetten op eco-innovatie en een verhoging van de eco-efficiëntie. De aandachtspunten van de legislatuur 2009-2014 vindt u via deze link.
• Economie moet groener voor Vlaams minister - president Peeters
  In de beleidsnota “Economie” legt Vlaams minister voor economie Peeters sterk de klemtoon op de uitbouw van een groenere economie en slimme logistiek. Enkele belangrijke doelstellingen worden hier weergegeven.

MVO-beleid: Actieplan

Sinds 2000 staat MVO op de Vlaamse beleidsagenda. Het Vlaamse beleid kadert binnen de globale en Europese initiatieven rond duurzame ontwikkeling en maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Vlaanderen heeft in het Pact 2020 zijn ambitie uitgesproken om tegen 2020 MVO algemeen te verspreiden door meer en meer organisaties en ondernemingen maatschappelijke verantwoordelijkheid te laten opnemen. Dit is de langetermijndoelstelling waar het beleid MVO zich op oriënteert. Concreet betekent dit dat  MVO niet alleen een breed  gekend/ingeburgerd  begrip is, maar dat het ook op grote schaal in  de praktijk wordt gebruikt door Vlaamse ondernemingen en organisaties, en de Vlaamse overheid zelf.

Op middenlange termijn, tegen 2014, moet MVO een centrale doelstelling worden van de Vlaamse overheid. WSE heeft MVO op de Vlaamse beleidsagenda gezet en blijft haar rol opnemen als ‘aanzwengelaar’ en expert sociale duurzaamheid bij initiatieven van andere beleidsdomeinen.

Het MVO-actieplan steunt op 2 pijlers.

• partnerschappen leiden tot een brede en gedragen aanpak van MVO, zowel binnen als buiten de overheid.
• concrete impulsen laten organisaties en ondernemingen toe op innovatieve wijze in te spelen op de MVO-trends van (over)morgen.

Beide pijlers weerspiegelen zich in een verdere uitbouw van de respectieve voorbeeld -en pioniersrol van de overheid zelf.
Ten slotte zet DWSE ook in op sociale innovatie: coöperatief ondernemen en gemeenschapsmunten zijn modellen die op een innovatieve de uitdagingen op sociaal en ecologisch vlak kunnen aan gaan.

Hieronder leest u meer over elk van deze speerpunten: partnerschappen opbouwen, de voorbeeldfunctie van de overheid en sociale innovatie.

Partnerschappen als hefboom voor meer innovatie en duurzaamheid

WSE heeft sinds 2000 heel wat beleidsinitiatieven genomen om MVO bekend te maken en organisaties aan te moedigen ermee aan de slag te gaan. Het ging daarbij consequent uit van een integrale benadering van duurzaamheid met aandacht voor de 3 P’s: People, Planet en Profit.

Om een versnelling hoger te schakelen, is er nood aan strategische partnerschappen met stakeholders die werken rond duurzaamheid, zowel binnen als buiten de overheid. De expertise van WSE op het vlak van sociale duurzaamheid wordt maximaal geïntegreerd bij initiatieven van andere beleidsdomeinen.

MVO Vlaanderen als draaischijf voor MVO-ondernemers

Als antwoord op de nood aan het samenbrengen en verspreiden van informatie, goede praktijken en instrumenten rond MVO werd in 2005 het digitaal kenniscentrum MVO Vlaanderen (DKC) opgericht: www.mvovlaanderen.be. Een vernieuwde site werd gelanceerd in maart 2009. Hierbij werd de site zowel inhoudelijk als vormelijk aangepast naar een praktische, gebruiksvriendelijke website met een focus op het ‘doen’ van MVO.

Daarnaast gaat MVO Vlaanderen sinds 2009 ook offline. Doelstelling is de inhoud van mvovlaanderen.be tot leven brengen en meer zichtbaarheid geven, een antwoord bieden op de MVO-noden op het terrein en de eerste stappen zetten in de richting van een meer complementaire samenwerking met bestaande MVO-initiatieven.

De MVO-sessies resulteerden in 2010 in een uitgebreid aanbod van 4 lerende netwerken, 3 seminaries en 2 bedrijvencontactdagen, gericht op zowel starters als organisaties die reeds verder staan met MVO.
In 2011 wordt werk gemaakt van een stabiel kader voor multistakeholder samenwerking tussen de overheid en belanghebbenden rond MVO Vlaanderen, zowel rond het online (DKC) als het offline aanbod. Complementair werken met bestaande initiatieven en inspelen op noden van organisaties zijn hierbij uitgangspunten die moeten leiden tot een gedragen MVO Vlaanderen dat versnippering van middelen en kennis tegengaat.

Draagvlak bouwen voor de multistakeholderbenadering

Vanaf 2011 organiseert DWSE jaarlijks een MVO Forum. Het vond de eerste keer plaats op 1 maart 2011 in Lamot Mechelen. Hiermee moeten de voorziene jaaracties binnen MVO Vlaanderen vorm gegeven worden, bottom-up initiatieven geïntegreerd, maximale afstemming met bestaande initiatieven gerealiseerd en netwerking tussen een brede groep stakeholders gefaciliteerd.

MVO Paspoort in sectoren

Organisaties en ondernemingen worden geconfronteerd met een vraag naar meer duurzaamheid en transparantie in hun activiteiten vanuit diverse stakeholders: de samenleving (consumenten en NGO's), beleidsmakers die duurzaamheidscriteria integreren in beleidsmaatregelen, en ondernemingen hoger in de keten die bepaalde duurzaamheidseisen opleggen.

Deze verwachtingen zijn niet nieuw en de afgelopen jaren werden diverse instrumenten en methodieken ontwikkeld. Toch blijkt dat ze niet makkelijk de weg naar de bedrijfsvloer vinden. De veelheid aan beschikbare instrumenten en managementsystemen bevinden zich bovendien vaak op metaniveaus, waardoor de kloof naar de praktijk gedicht dient te worden.

Daarom wordt in 2011 gestart met de ontwikkeling van een MVO Paspoort in sectoren. Via enkele voorlopers binnen de sector wordt een set indicatoren opgesteld. De MVO Paspoorten moeten organisaties op weg helpen om zich voor te bereiden op de doelstelling van de Vlaamse overheid om tegen 2020 100% duurzaam aan te kopen.

Van voorbeeld- naar voorloperfunctie: de overheid als pionier

Een inspirerende voorbeeldfunctie vanuit de overheid

Overheidsorganisaties houden zichzelf best een spiegel voor. Wat de overheid vraagt aan ondernemingen op vlak van maatschappelijke verantwoordelijkheid, moet de overheid ook zelf kunnen waarmaken. In de Vlaamse Strategie Duurzame Ontwikkeling vond de voorbeeldfunctie van de overheid rond diverse duurzaamheidaspecten alvast een kader. Binnen de bevoegdheid sociale economie wordt dit maximaal onderschreven. Meer nog, het beleidsdomein WSE moet binnen de overheid een voorloper worden op vlak van aankoopbeleid, stakeholderbeleid en algemene strategie.

De afgelopen jaren namen naast WSE ook andere beleidsdomeinen initiatieven gericht op het verduurzamen van de economie en samenleving. De focus lag daarbij dikwijls op een afstemming tussen de ecologische en economische poot van ondernemen waarbij sociale duurzaamheid veelal afwezig bleef.

Om de kloof tussen de theorie en praktijk van MVO te overbruggen, diende het departement WSE in het najaar 2009 een ESF-project in onder de titel ‘Bevorderen van duurzaam en transparant ondernemen in Vlaanderen’. De doelstelling van dit project is om aan ondernemingen en organisaties instrumenten en methodieken aan te reiken om hun duurzaam engagement in de praktijk te zetten en er op een haalbare wijze over te communice-ren. Ook voor de overheid wordt gezocht naar nuttige voorbeelden en instrumenten op het gebied van beleidsondersteuning om MVO aan te moedigen. Daarnaast wordt ook gekeken hoe de overheid zelf transparant kan communiceren over MVO.

In het voorjaar 2011 werd ook een VIONA studieopdracht gelanceerd, ‘Duurzaam ondernemen zichtbaar en doenbaar maken in Vlaanderen’. Hierin worden twee recente grote internationale MVO-initiatieven (ISO 26000 en Global Reporting Initiative) onder de loep genomen en bekeken hoe vertaling naar de Vlaamse praktijk mogelijk is.

Het Vlaamse regeerakkoord 2009 – 2014 geeft aan het College van Ambtenaren-generaal (CAG) de opdracht om een meerjarenprogramma Slagkrachtige Overheid voor permanente efficiëntiewinst op te maken. Binnen dit meerjarenprogramma focust één actielijn op het duurzaam optreden van de overheid.

Sociale meerwaarden zichtbaar maken in aankopen en middelenbeheer

Sociale meerwaarden van producten zijn, in tegenstelling tot ecologische, nog onderbelicht. De uitdaging hierbij is te komen tot een evenwicht tussen de sociale, ecologische en economische meerwaarden binnen duurzame productie en consumptie.

Het hoeft geen betoog meer dat de overheid gezien haar jaarlijkse uitgaven kan wegen op de markt. Er wordt geschat dat ruim 10 % van het BBP bestaat uit overheidsinkopen en aanbestedingen van diverse overheden. Tegen 2020 heeft de Vlaamse regering dan ook de ambitie om haar overheidsopdrachten 100% te verduurza-men. Het hieruit volgende actieplan duurzame overheidsopdrachten is, onder coördinatie van de minister-president, in uitvoering.

In 2010 konden zo binnen de sociale huisvestingssector in samenwerking met VMSW de nodige voorbereidingen voor opstart worden getroffen. Inmiddels zijn er vier pilootprojecten in opstart die op een vernieuwende manier sociaal verantwoord aankopen bevorderen.

Echte duurzame ketens van producten of diensten in kaart brengen is niet evident, laat staan de controle ervan organiseren. De publieke sector koopt in grote hoeveelheden diverse producten waarvan de productieomstan-digheden niet altijd sociaal rechtvaardig zijn. Het is natuurlijk onmogelijk om als publieke aankoper alles op het terrein te gaan controleren. Daarom is het nuttig, om samen met andere overheden waaronder de lokale een dialoog aan te knopen met deze ketens over de sociale problemen in sommige ervan.

Sociaal innoveren door sociaal inspireren

De principes van coöperatief ondernemen opwaarderen

De beleidsnota Sociale Economie 2009-2014 wil inzetten op een sociale economie waarin het innovatiegehalte op vlak van sociaal en maatschappelijk verantwoord ondernemen optimaal wordt uitgebouwd en benut. Een van de beleidsopties is de principes van het coöperatief ondernemen op te waarderen.

Coöperatief ondernemen is een model met toekomst. De principes van coöperatief ondernemen bieden ons innovatie- mogelijkheden waar we maximaal op willen inzetten.

Het coöperatief ondernemen maakt van oudsher deel uit van de sociale economie en treedt vandaag weer meer en meer op de voorgrond. Het gaat om nieuwe organisatie- en financieringsvormen waarbij niet de overheid de voornaamste aanbieder of financierder is maar om een privaat initiatief (ondersteund door de overheid) met garantie van kwaliteit, duurzaamheid, participatie, toegankelijkheid en een bijdrage op vlak van tewerkstelling. De overheid is kader scheppend en voorwaarden creërend en stuurt aan op samenwerking.

Binnen de beleidsfocus op coöperatief ondernemen wordt vooral ingezet op twee specifieke kenmerken:

• coöperatief ondernemen als participatief ondernemen, waarbij andere relaties met werknemers, klanten en samenleving worden uitgebouwd
• coöperatief ondernemen als succesvol alternatief om maatschappelijke uitdagingen aan te pakken

Om dit profiel aan te scherpen werd deze legislatuur een strategisch actieplan opgemaakt, in samenspraak met de partners op het terrein. Dit ging in het najaar van 2010 van start. Hierbij gaat de aandacht in de eerste plaats naar zowel de startende ondernemer als de coöperatieve ondernemer of ondernemer die zich wil inschakelen in het coöperatieve gedachtegoed. Een tweede belangrijke doelgroep zijn intermediaire organisaties die ondernemers groeperen, opleiden of ondersteunen.
Binnen de huidige legislatuur willen we een maximale synergie creëren tussen alle bestaande initiatieven en tendensen door kort op de bal te spelen en diverse actielijnen tegelijk uit te bouwen. Als einddoelstelling wensen we coöperatief ondernemingen duidelijk te profileren als een toekomstgerichte wijze van ondernemen, onderbouwd met succesvolle projecten op het terrein en wetenschappelijk onderzoek.

Concreet gaat het om strategische doelstellingen, die de minister met partners op het terrein wil realiseren:

• promotie van de coöperatieve ondernemingsvorm en -filosofie;
• eerste- en tweedelijnsadvies voor coöperatieve ondernemingen (in wording);
• onderzoek naar nieuwe coöperatieve niches;
• opzet van concrete pilootprojecten rond nieuwe niches;
• netwerkfunctie en forum om het coöperatieve denken uit te diepen, te versterken en zichtbaar te maken;
• beleidsinbedding van de principes van het coöperatief ondernemen.

In 2010 -2011 werden volgende concrete acties ondernomen:

• Een VIONA-onderzoek analyseerde mogelijke niches op vlak van wonen, zorg, energie,… en onder-zocht de meerwaarde van het coöperatieve model daarbinnen. Hierbij wordt ook gekeken naar inno-vatieve buitenlandse voorbeelden.
• De organisatie van een ondersteuningsaanbod voor starters. Via infosessies, collectieve opleiding en individuele begeleiding worden coöperatieve ondernemers met plannen aangesproken en onder-steund. Op basis van individuele dossiers worden businessmodellen uitgebouwd die ook nuttig zijn voor andere ondernemers.
• De oproep pilootprojecten coöperatief ondernemen. Projecten gaan in het najaar 2011 van start.
• De opmaak van een website die wegwijs biedt in het coöperatief ondernemen (oktober 2011 online)
• Het event ‘De coöperatieve revolutie, samen toekomstgericht ondernemen!’ op 14 juni 2011. Er bliezen dan meer dan 120 geïnteresseerden verzamelen in de Vooruit (Gent) voor dit event.