Stad Gent zoekt duurzame leveranciers
Met het ambitieuze actieplan Gent 2020 zet de Stad Gent haar bakens uit voor een duurzame stad. De stadsvisie luidt krachtig: “Gent, een scheppende stad, die door een doorgedreven bundeling van alle creatieve krachten een voortrekkersrol speelt bij de ontwikkeling van een duurzame, solidaire en open samenleving.” Gent weet dat het zulke omvattende uitdagingen enkel kan realiseren door samenwerking met vele partners vanuit de overheid, het bedrijfsleven, de academische wereld, het middenveld en de burgers.
Ook op het vlak van duurzaam aankopen stelt de stad Gent haar ambities scherp. Al langer verwerkt de stad sociale en milieucriteria in overheidsopdrachten binnen diverse productsegmenten, zoals kantoormaterialen, schoonmaak, wagenpark werkkledij, verven en hout. De volgende stap is het uitzetten van strategische krijtlijnen en het formuleren van ambitieuze doelstellingen, zodat duurzame vereisten structureel in alle aankopen van de stad worden toegepast. Daarmee wordt het aankoopbeleid niet enkel gekoppeld aan de Gent 2020-ambities, maar hiermee wil de stad ook:
- haar voortrekkersrol als duurzame klant waarmaken,
- haar koopkracht als strategisch instrument voor duurzaamheid inzetten,
- goed bestuur en efficiënt beheer van haar middelen realiseren,
- en de interne aankoopfunctie verder professionaliseren.
Naar de markt toe
Gent wil deze ambitieuze doelstellingen realiseren in samenwerking met alle marktspelers, inclusief sociale economiebedrijven. De centrale gedachte is dat duurzaam aankopen duurzaam ondernemerschap stimuleert en op zijn beurt bedrijven aanzet tot innovatie van duurzame producten en diensten. Tot slot kan het ook de synergie tussen de reguliere en sociale economie versterken.
Coördinator en trekker van dit strategische project voor duurzaam aankopen is het departement Facility Management. Mieke Pieters, projectleidster, geeft aan dat de stad een voortrekkersrol wil opnemen om zo de vraag naar duurzame producten en diensten te verhogen en actief bij te dragen aan het creëren van duurzame markten.
“Actief contact zoeken met de markt is hierbij zeer belangrijk”, vertelt Mieke Pieters. “Voor Gent is ‘business as usual’ geen optie meer.” Ze vertelt enthousiast over diverse acties die de stad onderneemt en hoe het de bedrijven opzoekt. “We hebben een leverancierslijst, waar elk bedrijf uit Gent en daarbuiten zich op kan inschrijven als het op de hoogte wil zijn van nieuwe aanbestedingen. En we willen de verspreiding van nieuwe bestekken verruimen, zodat zoveel mogelijk bedrijven de kans krijgen mee te doen.” Daarnaast organiseert Gent evenementen, zoals afgelopen najaar ‘Stad Gent zoekt duurzame leveranciers’, waar het met bedrijven en koepelorganisaties het debat aanging over de verduurzaming van producten en diensten. De stad zal trouwens ook aanwezig zijn op de bedrijvenbeurs ‘Duurzaam is gewoon doen!’ eind maart in Kortrijk.
Duurzaamheidscriteria
Maar er gebeurt nog meer, licht Mieke Pieters toe. Om duurzame producten en diensten te verkrijgen moeten allerlei sociale en milieucriteria in de bestekken worden opgenomen. Dit gebeurt best op een gestructureerde manier en daarom wil Gent met criteriadocumenten gaan werken. Deze documenten, die een overzicht geven van mogelijke duurzame criteria, zullen per productsegment opgesteld worden. Maar daar eindigt het niet, benadrukt Mieke Pieters: “Het is van belang dat we met de markt aftoetsten wat realistische criteria zijn, of er genoeg aanbieders zijn en welke vormen van bewijzen een bedrijf kan overleggen voor die vereisten”. Bij dit laatste spelen allerlei managementsystemen, internationale standaarden en certificeringssystemen, zoals labels, een belangrijke rol.
Certificeringssystemen
De duurzaamheidscriteria die de Stad Gent hanteert, komen grotendeels overeen met vereisten die ook in certificerings-en managementsystemen gevraagd worden. Het beschikken over één of meerdere van zulke systemen zorgt ervoor dat ondernemingen sterker staan bij het indienen van hun kandidatuur. Op het vlak van controle zijn die systemen ook een betrouwbaar bewijsmiddel voor overheden.
Onafhankelijke instanties gaan immers na of bedrijven de gestelde sociale en milieuvereisten naleven.
Rond milieuvereisten bestaan al veel labels en systemen en die zijn meestal in kwantitatieve termen geformuleerd. Anders ligt dat bij sociale vereisten. Het gaat hierbij trouwens niet enkel over het product en hoe en onder welke arbeidsomstandigheden dat geproduceerd is, maar ook over hoe het bedrijf dat de opdracht gaat uitvoeren bezig is met zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Voorbeeld
Neem nu de dienstenopdracht schoonmaak voor de stadsgebouwen. Het totaalbedrag van de schoonmaakopdrachten van de stad Gent bedraagt jaarlijks ongeveer € 12 miljoen; een grote opdracht dus.
In de bestekken wordt naast de vraag naar het gebruik van ecologische producten en schoonmaaktechnieken, zoals water- en energiebesparend werken, ook gevraagd naar diverse personeelsaspecten. Zo vraagt de stad een bedrijf om een managementsysteem en/of actieplan voor een duurzaam personeelsbeleid op te zetten. Indien een uitvoerder dat nog niet heeft, verstrekt de stad daarvoor een template. De uitvoerder mag ook met een bestaand certificeringssysteem werken, zoals Investors in People. Andere sociale aspecten die gevraagd kunnen worden zijn bijvoorbeeld: het invullen van de Sokratest (zelfevaluatie-instrument voor duurzaam HR-beleid), begeleidingsacties op de werkvloer, diversiteitsplan, of aanbieden van opleidingen aan laaggeschoolden. Een idee is om ook samenwerking in onderaanneming met sociale economie als criterium op te nemen.
Mieke Pieters merkt op dat duurzaamheid doorheen de hele keten van een product nog lang niet altijd gerealiseerd kan worden. Ze geeft een voorbeeld aan de hand van een T-shirt. Hiervoor bestaan al diverse labels, van bio tot Fairtrade. De uitdaging is te achterhalen wat de impact van het transport (emissies) is, of wat er gebeurt met het T-shirt als de stad het niet meer gebruikt. Gent gaat daarbij proactief te werk. Nu al vraagt het in een bestek bijvoorbeeld of de leverancier de T-shirts terugneemt, of dat het een berekening kan maken van de transportafstanden, ... Voor dit laatste levert de stad dan ook de informatie over bestaande tools zodat een bedrijf dit niet zelf moet gaan uitzoeken.
Gent wil de lat voor duurzaamheid steeds hoger leggen. En zoals Mieke Pieters aangeeft: “dit is een constante oefening tussen aan de ene kant de markt pushen het meest duurzame aan te bieden maar aan de andere kant ook aan te sluiten bij wat de markt kan bieden en natuurlijk speelt de beschikbaarheid van bestaande en nieuwe certificeringssystemen eveneens een belangrijke rol.”
Ans Rossy
