Interview Gerard van Os (Van Os-Sonnevelt): “Ondernemen doe je niet voor het geld”

Gerard van Os heeft een droom. Hij wil met een handvol medewerkers op inleefreis naar Mozambique om daar te gaan kennismaken met een andere visie op het leven. De ondernemer uit Londerzeel koestert nog wel meer niet-alledaagse ideeën en opvattingen. Geld is niet zijn drijfveer. “Wij doen het niet voor de knikkers. Natuurlijk moet de rekening kloppen, en dat lukt ook wel. Wij maken voldoende winst. Maar als bedrijfsleider moet je in de eerste plaats handelen vanuit je maatschappelijke verantwoordelijkheid.”

In de jaren ’70 stuurde vader van Os, die in Nederland een zaak had, zijn pas afgestudeerde zoon naar België voor een opdracht van zes maanden. Dat liep even anders. 33 jaar later is Gerard van Os hier nog steeds, en onder zijn leiding is een bloeiende familiale onderneming ontstaan. Van Os-Sonnevelt bvba verhuurt meubilair en tapijttegels aan ondernemingen die deelnemen aan beurzen en congressen.

De firma is gevestigd op het industrieterrein van Londerzeel en heeft 25 werknemers, waarvan zes bedienden. Buiten zie je een grote loods met twaalf laadkaden, met daar tegenaan geplakt een kantoorgedeelte. Heel klassiek. Binnen heerst een zeldzame zin voor orde en netheid - je kan van de vloer eten. Niks bijzonders, vindt van Os, “daar zorg je toch voor, uit respect voor je mensen?”

In de hal wordt geconcentreerd maar rustig gewerkt, er is tijd voor een kwinkslag met de klant die regelmatig spullen komt ophalen of terugbrengen. Arbeiders en arbeidsters poetsen stoelen die terugkeren van een evenement; zij beschikken over een hefplateau, zodat het werk niet gebukt hoeft te gebeuren. Van iedereen hangt in de kantine een ingelijste foto, de nette kleedruimten en toiletten verwacht je eerder in een yuppiesportclub dan in een blue collar omgeving. In de kantorenzone staan printers en andere toestellen bij elkaar in een apart lokaal; zo krijgt niemand de uitwasemingen binnen.

Op veel plaatsen staat of hangt zowaar kunst. Schilderijen, tekeningen, beeldhouwwerk. Allemaal dingen met runderen, soms serieus maar net zo vaak grappig. De bedrijfsleider: “Dat is vanwege de link met de naam van Os natuurlijk. We hebben er een kunstboek laten van maken, onze Cow-lection, dat we als relatiegeschenk gebruiken.”

Diversiteit komt vanzelf

U zorgt goed voor uw personeel.

Gerard van Os: “Logisch toch? Tevreden koeien geven meer melk. Goede mensen wil ik niet kwijt en daar heb ik iets voor over. Een stabiel personeelsbestand vind ik belangrijk, daarom werken we zoveel mogelijk met mensen in vast dienstverband. De helft van onze medewerkers zijn vrouwen. De realiteit is dat de zorgtaken nog steeds bij de moeder terechtkomen, dus hebben we gezorgd dat de vrouwen zo goed als nooit overuren doen. Zij hebben arbeidstijden en verlofperioden die maximaal met de kinderen rekening houden. Door een goeie planning beperken we de overuren tot een minimum, ook in de drukke periodes met veel beurzen.”

Welke eisen stelt u aan jobkandidaten?

Gerard van Os: “We kijken niet naar diploma’s, wel naar attitude, inzet en eerlijkheid. En naar de kennis van het Nederlands, want goede onderlinge communicatie is belangrijk. Een lesgever van VDAB Vilvoorde is hier met goed gevolg taallessen komen geven aan twee mannen uit Afrika. De lessen vonden plaats tijdens de werkuren, maar de lesgever kostte me niets. De twee werken hier nu drie jaar en zijn onder meer dankzij hun nieuw verworven kennis van het Nederlands perfect in de ploeg geïntegreerd.”

Voert u een diversiteitsplan?

Gerard van Os: “Het is geen plan, wel een ondernemingswaarde van dit bedrijf. Als je niet discrimineert, komt diversiteit op de werkvloer vanzelf. Dat ondernemingen een subsidie krijgen om een diversiteitsplan te voeren is nogal zorgwekkend. Dan krijg je een beleid dat niet van binnenuit geschraagd wordt. Soms komt de weerstand van buiten. Jaren geleden, toen we een bescheiden pensioenplan invoerden, heb ik moeten aandringen om in het contract te laten opnemen dat de begunstigde ook een partner van hetzelfde geslacht kan zijn. Als werkgever kan je er niet van uitgaan dat er nooit een holebi onder je personeel zal zijn.”

Wat doet u op het vlak van interne communicatie en opleidingen?

Gerard van Os: “Twee keer per jaar is er een vergadering van het voltallige personeel. Daar leg ik uit hoe het gaat met de onderneming, en waar we moeten aan werken. Ik beantwoord de vragen die bij de medewerkers leven en probeer een beeld te schetsen van wat we het komende seizoen kunnen verwachten. Tussendoor is er overleg op teamniveau. Wat de opleidingen betreft, ligt de nadruk op veiligheid en preventie van arbeidsongevallen. Daar ben ik strikt in. De arbeiders krijgen bijv. elk jaar 100 euro om veiligheidsschoenen van goede kwaliteit te kopen. Ik zou het mezelf moeilijk kunnen vergeven als één van hen iets zou overkomen omdat ik wou besparen op veiligheid.”

Duurzaamheid gaat om heel concrete dingen

Vijftien jaar al heeft Van Os-Sonnevelt een ISO 9002 certificaat, als eerste in de branche. Waarom die moeite?

Gerard van Os: “We doen het om interne redenen. Zo’n certificaat houdt iedereen wakker. Het helpt de dingen duidelijk te stellen, structureel aan kwaliteitsbewaking te doen en bijtijds corrigerende maatregelen te treffen. Het ISO-verhaal dwingt je te blijven nadenken over hoe en waarom je de dingen doet. Eénmaal iedereen van die reflex doordrongen is, is het eigenlijk relatief makkelijk om aan de vereisten te blijven voldoen.”

Ook leveranciers en klanten zijn stakeholders. Hoe gaat u met hen om?

Gerard van Os: “Aan een leverancier die serieus werkt en correcte prijzen hanteert, blijven we trouw. We maken er geen sport van, leveranciers tegen elkaar uit te spelen. Klachten van klanten hebben we weinig. We spreken liever over ‘bemerkingen’. Als een klant een bemerking maakt, en we dus niet helemaal aan zijn verwachtingen hebben voldaan, leiden we daaruit af dat wij niet duidelijk genoeg zijn geweest op het moment dat de afspraken werden gemaakt. Dat bespreken we dan intern om herhaling te voorkomen. Eigenlijk verloopt dat proces vlot, met de jaren komt daar nog nauwelijks papier aan te pas.”

Duurzaamheid staat centraal in wat uw bedrijf doet, luidt het op uw website. Wat houdt dat in?

Gerard van Os: “Het gaat om concrete dingen. We verhuren geen tapijt op rollen, dat na één beurs wordt weggegooid, maar slijtvaste tapijttegels van twee meter op één die we na elke verhuur reinigen en die jaren meegaan. Het meubilair – tafels, kasten, koelvitrines, sofa’s, noem maar op – kopen we bij de originele fabrikant. Namaak uit China of India zou veel minder kosten, maar wij willen respect opbrengen voor de ontwerpers. Duurzaamheid gaat tot in de kleine dingen. Suikerklontjes hoeven heus niet elk apart in een papiertje verpakt te zijn.”

Wat doet u met afval?

Gerard van Os: “Scheiden, natuurlijk. Thuis heeft een mens vijf of zes bakjes, het zou te gek zijn als bedrijven niet zouden sorteren. We voorkomen afval zo veel als mogelijk, vervangen plastic waar het kan door herbruikbaar karton, persen afval om kleinere volumes te bekomen, dat soort maatregelen.”

Boerinnen helpen

Van Os-Sonnevelt geeft geld aan een project in Mozambique. Waarom?

Gerard van Os: “Dat verhaal gaat terug tot de verkiezingen van Zwarte Zondag in 1991. De uitslag stemde me onbehaaglijk. Met reden, blijkbaar. Van een Nigeriaan die hier werkte, bijv., hoorde ik dat hij na die dag meer onheuse opmerkingen te verwerken kreeg, zelfs gewoon bij de bakker. Alsof de doorbraak van het Vlaams Blok racisme plots legitiem had gemaakt. Als ondernemer heb je toch een bepaalde verantwoordelijkheid en daarom besloot ik iets te doen. Het liefst wou ik steun bieden aan een project dat op een of andere manier aansluit bij onze eigen bedrijfsfilosofie. Via het CFP, een soort bruggenbouwer tussen de bedrijfswereld en het ontwikkelingswerk, kwam ik terecht bij FOS – Socialistische Solidariteit. Die hadden, en hebben nog steeds, een project in Mozambique dat goed overeenkwam met wat ik zocht: een ontwikkelingsprogramma waarbij kleine boerengezinnen leren gebruik maken van ossentractie om hun lap grond te bewerken. Tegelijk krijgen ze een stuk algemene vorming en wordt er aan aidspreventie gedaan. Het zijn trouwens letterlijk en figuurlijk de vrouwen die de kar trekken. Zij zorgen dat het huishouden draait en zij bouwen stukje bij beetje een gezinsbudget op.”

Eigenlijk bent u ginder een vakbond aan het helpen.

Gerard van Os: “Daar heb ik geen probleem mee. Mensen moeten in menswaardige omstandigheden kunnen werken. Ook als bedrijfsleider kan je daartoe bijdragen.”

Uw bijdrage aan dat project is financieel, en dat geld gaat af van uw winst. Vonden uw medewerkers dat een goed idee? Als er dan toch financiële ruimte bestond, dan had die bijv. ook kunnen dienen voor een loonsverhoging?

Gerard van Os: “Ik heb hen moeten overtuigen, ja. Ik heb gezegd: ik wil dat dit een engagement wordt van het hele bedrijf, van ons allemaal. Op een vergadering vroeg iemand van FOS: ‘wie van jullie is ouder dan 35? Wel, in Mozambique waren jullie waarschijnlijk al dood.’ Dat heeft indruk gemaakt. We ontvangen rapporten over wat er met ons geld gebeurt en welke vooruitgang er geboekt wordt. Het is wel zo dat het project soms tegenslagen kent. Maar zoiets weet je van tevoren. Dingen lukken zelden van de eerste keer. Ik ben zelf nog niet naar het project geweest. Ik zou liever een inleefreis naar Mozambique organiseren voor iedereen in dit bedrijf die interesse heeft. Hoe we dat precies gaan aanpakken, weet ik nog niet. Maar ik denk dat elk van ons veel kan leren uit het contact met mensen uit het Zuiden, mensen die een heel ander leven leiden en een heel andere visie op het leven hebben.”

U bent bij de protestantse gemeente van Vilvoorde. Zou u in een ander leven missionaris zijn geworden?

Gerard van Os (lacht): “Nee, toch maar liever ondernemer.”

Hendrik Mertens

Van Os – Sonnevelt

CFP

FOS