De verantwoordelijkheid van de waardeketen en duurzaam aankopen zijn pijlers die onlosmakelijk verbonden zijn met de maatschappelijke verantwoordelijkheid van een onderneming of een organisatie, en dus ook met haar MV(O) strategie.

Deze publicatie is bedoeld als een praktische gids met aandacht voor de stappen en methoden die de invoering van een geslaagde strategie voor duurzaam aankopen moet mogelijk maken.

• In het eerste deel behandelen we de volgende vragen: waarom is een duurzaam aankoopbeleid belangrijk? wat zijn de grote uitdagingen om de duurzaamheid van het aankoopbeleid en, meer in algemeen, van het beheer van de waardeketen, te waarborgen?
• In het tweede deel laten we u kennismaken met de 10 stappen waarmee u uw bevoorradingsketen en uw aankopen op een duurzame manier kunt beheren, aan de hand van talrijke concrete voorbeelden en goede praktijken: Baxter, Belgacom, BNP Paribas Fortis, C&A, Coca-Cola, Colruyt, Delhaize, Ecover, Heidelberg Cement CBR, Janssen Pharmaceutica, KBC, Novartis, Reynaers Aluminium, Rosy Blue, Siemens, Sony, Spadel, Tetra Pak, UCB , Umicore, Unilever et Van Marcke.

U kunt de praktijkgids downloaden via deze link

Sinds enkele jaren geeft de Vlaamse overheid ecologiesteun aan ondernemingen die ecologische investeringen uitvoeren die verder gaan dan de geldende norm. Die steun wordt binnenkort versoepeld. Concreet worden de steunpercentages voor bedrijven opgetrokken van 40 tot 70 procent van de maximale steungrenzen die de Europese Commissie toelaat.

Daarnaast komt er een "strategische ecologiesteun" voor projecten die een integrale milieu- of energieoplossing op bedrijfsniveau bieden. Het gaat dan over technologieën die wegens hun uitzonderlijke karakter moeilijk gestandaardiseerd kunnen worden en daardoor niet zijn opgenomen op de beperkte lijst met technologieën die in aanmerking komen voor ecologiesteun.

De twee nieuwe acties zullen pas van toepassing zijn na het nodige advies van enkele overlegorganen en de Raad van State. Wordt vervolgd.

bron: www.bouwunie.be 

Deze groepen zullen dit instrument kunnen gebruiken om uitdagingen in de sector aan te pakken, waaronder:

• Hoe kleine ondernemingen verbinden aan markten, andere ondernemingen en beleidsprocessen
• Hoe financiering bekomen en verzekeren voor samenwerkingsverbanden met ondersteunende organisaties
• Hoe ondernemingen ondersteunen met de ontwikkeling van producten, het verhogen van de efficiëntie van waardeketens, het voorbereiden van geloofwaardige handel en financiële investeringplannen en het verzekeren van duurzaamheid

“Kleine bosbedrijven zijn doorslaggevend in de toekomst van bossen en bosvolkeren. Ze voorzien meer dan de helft van de jobs in de bosbouwsector wereldwijd en beslaan 80-90 procent van de bedrijven in de sector", zegt hoofd van IIED's bosbouwteam Duncan Macqueen. “Ondersteuning bieden aan deze kleine ondernemingen zodat ze bossen op een duurzame manier kunnen exploiteren is primordiaal om armoede, klimaatopwarming en illegaal kappen te verminderen."

Via deze link kan u de toolkit downloaden.

Volgens Iris Van der Veken, Chair van UN Global Compact Network Belgium, was 2011 een mijlpaal op vlak van CSR. "Eindelijk is er een consensus tot stand gekomen die aan bedrijven duidelijk maakt wat nu van hen verwacht wordt binnen hun directe en indirecte invloedsfeer. Denk maar aan de herziening van de OESO-richtlijnen, het 'Respect, Protect, en Remedy' Framework van John Ruggie, de vernieuwde EU strategie van de Europese Commissie en ISO 26000, hét internationaal geaccepteerd kader waarbij organisaties voldoende ruimte krijgen om hun verantwoordelijkheid op maat in te vullen", aldus Van der Veken.

Samenwerking is een must

De kwalitatieve opmars van CSR uit zich ook in de integratie van duurzaamheid in de kern van de bedrijfsvoering. "Hierbij is samenwerking tussen bedrijven, consumenten, ngo's, de overheid en middenveldorganisaties erg belangrijk", vertelt David Leyssens, Network Director bij Kauri vzw.

"Bepaalde problemen op de werkvloer zoals de tewerkstelling van ongeschoolden en 50-plussers maar ook energie-efficiëntie vereisen samenwerking om opgelost te worden. Hierin kunnen CSR-netwerken een prominente rol spelen", vult Sabine Denis, Director Business & Society, aan.

MVO als wapen

Integratie binnen de volledige operationele structuur en de business strategie is essentieel om over een echt MVO-beleid te spreken. "Weinig bedrijven beseffen dat hier een echte business case ligt", merkt Van der Veken op. "Een volwassen CSR-strategie heeft immers een positieve invloed op de reputatie, de optimalisatie van productieprocessen, het retentiebeleid, en vooral op het vertrouwen die de stakeholders hebben in je bedrijf."

De waarde van dat vertrouwen wordt door bedrijven in andere landen veel sterker erkend, weet Gert Van Eeckhout, beleidsmedewerker bij het departement Werk en Sociale Economie. "In Denemarken bijvoorbeeld zien ze MVO ook als een concurrentieagenda om Deense bedrijven te wapenen in een internationale context."

Jaar van 'Active Ageing'

2012 is het jaar van 'Active Ageing' in Europa. "Dit Europees jaar moet het grote publiek warm maken voor deze twee thema's: de bijdrage die oudere kunnen leveren aan de samenleving en het belang van solidariteit tussen de generaties", vertelt Denis. "In die optiek kan je dus zeggen dat er een verschuiving is van milieu naar meer sociale maatregelen."

Toch blijven in België verschillende thema's op de agenda van ondernemingen staan. "Externe rapportering, integratie van groene economie in de bedrijfsvoering en supply chain management zijn nationale thema's die blijven aanhouden", aldus Van der Veken. 

Uitdaging in MVO: de consument

Bij de vraag naar de verdere uitdagingen binnen MVO, rolt vooral het woord 'consumenten' over de tafel. Volgens Denis en Van der Veken zijn de consumenten zich nog onvoldoende bewust van het belang van CSR.

Leyssens merkt een tendens op waarbij consumenten als stakeholders aan belang winnen. "Organisaties die erin slagen om consumenten diepgaand te betrekken krijgen veel loyalere klanten die een krachtige verandering mogelijk kunnen maken." Ook het middenveld en lokale besturen kunnen hier een rol in spelen. "Denken we bijvoorbeeld maar aan de recente groepsaankopen van groene energie", illustreert Van Eeckhout.


Het volledige rondetafelgesprek en een uitgebreid dossier rond CSR leest u in De Standaard van woensdag 9 mei 2012 of via deze link

Wat betekent MVO voor het az Sint-Blasius?

Hugo Casteleyn: Voor ons zijn er twee belangrijke pijlers. Enerzijds willen we verantwoording afleggen over onze klinische capaciteiten. Onze patiënten, maar ook de gemeenschap die ons financieel ondersteunt, verdienen inzicht te hebben in onze klinische performantie. Anderzijds nemen we ook onze sociale verantwoordelijkheid op. Daarmee bedoel ik dat we in dialoog treden met onze stakeholders en externe partners maar vooral ook dat we een positieve en uitdagende werkomgeving creëren voor onze werknemers. 

Hoe legt een ziekenhuis verantwoording af over zijn klinische capaciteiten?

Van primordiaal belang is het meten van processen en resultaten. Bij az Sint-Blasius hebben wij over de jaren heen een meetcultuur opgezet die ons toelaat onze resultaten te vergelijken met wetenschappelijke standaarden en met de prestaties van andere ziekenhuizen. De volgende stap is het publiceren van deze resultaten en dat kan het best via een duurzaamheidsverslag. Daar is het belangrijk dat je niet alleen communiceert over de zaken die je graag wil vertellen. Om dat te garanderen stellen wij ons verslag op volgens de GRI-standaarden.

Waar haalt u persoonlijk voldoening uit?

Wij krijgen heel wat positieve reacties op de constructieve dialoog die wij aangaan met onze stakeholders. Onze medewerkers, leveranciers en partnerinstellingen begrijpen onze beslissingen beter en krijgen de kans om mee na te denken over het ziekenhuisbeleid. Dat wordt door iedereen enorm gewaardeerd. 

Wat zijn de uitdagingen van az Sint-Blasius voor de nabije toekomst?

Wij hebben zonet op de raad van bestuur beslist dat ook de algemene vergadering – het hoogste beslissend orgaan – de stakeholderdialoog in het vervolg zal bijwonen. Zo willen we onze maatschappelijke verantwoordelijkheid institutionaliseren. We vinden het belangrijk dat ook zij horen waar onze stakeholders belang aan hechten en wat ze al dan niet aanvaarden. Daarnaast zijn we bezig met tal van andere zaken, waaronder de uitbouw van ons vormingsbeleid en het verder terugschroeven van ons energieverbruik.

Welke raad geeft u mee aan andere zorginstellingen die de stap naar maatschappelijke verantwoordelijkheid willen nemen?

Zet een meetsysteem op en zorg ervoor dat je eigen mensen – en dan voornamelijk de artsen – hierin meegaan. Het is belangrijk dat artsen communiceren over de zwakke punten, iets wat niet altijd gemakkelijk is. Als organisatie moet je dit zoveel mogelijk aanmoedigen en ondersteunen. Verder is het belangrijk dat je als organisatie de focus legt op acties die onderbouwd zijn door degelijke standaarden en dat je niet elk verbeterproject op straat gooit. Een voorbeeld hiervan is het verhaal rond handhygiëne. Er is op dit moment nog geen enkele goede indicator om na te gaan of de handhygiëne van een ziekenhuis optimaal wordt gerespecteerd. Dan is het beter om te wachten tot er een algemene consensus bestaat alvorens te communiceren over de acties die hierrond werden opgezet. Zo voorkom je dat je in je eigen vlees snijdt.

“Respectvol omgaan met bewoners is onze core business. Het is dan ook logisch dat social profitondernemers dezelfde houding aannemen tegenover hun personeel. Anders lukt die overdracht niet.” Toch geeft Vermeulen toe dat er op dit ogenblik nog bitter weinig private woonzorgcentra écht met MVO bezig zijn.

Nood aan vorming

“Ik voel dat er nood is aan MVO in de zorgsector. Vooral rond HR is er heel wat werk aan de winkel: het begeleiden en opvangen van stagiaires, maar belangrijker nog: het vinden en behouden van adequaat en goed personeel. Als ik soms advertenties zie, denk ik: 'dit gaat niet het goede personeel aantrekken'. Er zijn ook vormingen nodig en we moeten verantwoordelijkheden toeschuiven naar werknemers om hen gemotiveerd te houden."

Vermeulen beseft dat dit een werk van lange adem is. “Eerst moeten we de directie bereiken en langzaamaan de filosofie van MVO op hun huid kleven. Bovendien moeten we eerlijk communiceren over MVO om zo het spanningsveld tussen de verwachtingen en de mogelijkheden onder controle te houden.”

De kracht van klachten

Communicatie wordt steeds belangrijker. Des te meer omdat, volgens Vermeulen, de mondigheid van de klanten en hun familie almaar toeneemt. “De beste voorzieningen zijn vaak deze met de meeste klachten. Klachten zijn nodig om het systeem in vraag te stellen. Mijn raad aan alle woonzorgcentra is dan ook: stimuleer het klachtenbeleid, want je zal er veel uit leren.”

De maand mei staat op mvovlaanderen.be in het teken van de social profit- en zorgsector. Hou de website in de gaten voor meer interviews en getuigenissen. 

Onder de titel ‘Winst voor iedereen’ biedt het Departement Werk en Sociale Economie elke vooruitstrevende werkgever of werknemer een interessante blik op de dagelijkse praktijk in de economie van morgen.

Binnenkort volgt meer informatie en ook het volledige programma. Hou daarvoor de agenda van MVOVlaanderen in de gaten. 

Het voorlopige programma ziet er als volgt uit:

13-18 uur: Inleiding minister, internationale keynote spreker en interactieve workshops

Vanaf 20u: Een boeiend coöperatief avondprogramma georganiseerd door Vooruit

Voor het zesde jaar op rij roept de Nationale Postcode Loterij mensen overal ter wereld op een duurzaam, creatief en innovatief ondernemersplan te ontwikkelen. De winnaar van de Postcode Lottery Green Challenge krijgt 500.000 euro om zijn of haar plan te realiseren. Daarnaast is 200.000 euro beschikbaar voor één of twee andere veelbelovende groene plannen.

Nick Christy (39) uit Australië weet als geen ander wat de Postcode Lottery Green Challenge kan betekenen. Vorig jaar won hij de hoofdprijs met zijn Water Recycling Shower: een comfortabele douche die op een slimme manier water, kosten en energie met 70% bespaart. Naast 500.000 euro om de Water Recycling Shower op de markt te brengen noemt Nick een ander voordeel van de Postcode Lottery Green Challenge: “Deelname aan de Postcode Lottery Green Challenge was één van de beste dingen die ik ooit heb gedaan. Het heeft mijn leven veranderd, mijn ogen geopend en me in contact gebracht met interessante en leuke mensen.”

Groot publiek

Briljante, groene ideeën blijven vaak op de plank liggen. De Postcode Lottery Green Challenge maakt het mogelijk dat juist deze ondernemersplannen een groot publiek bereiken. De wedstrijd moedigt mensen aan op een creatieve manier na te denken over het tegengaan van klimaatveranderingen.

Volgens Marieke van Schaik, Managing Director van de Nationale Postcode Loterij, is dat belangrijk. “Door de klimaatverandering staan we voor de uitdaging een nieuwe, groene leefstijl te omarmen. Eén slim en creatief idee kan een groot verschil maken. Met de Postcode Lottery Green Challenge willen we ervoor zorgen dat baanbrekende duurzame oplossingen daadwerkelijk ontwikkeld worden en op de markt komen. Voorwaarde is dat de producten en diensten de CO2-uitstoot verminderen en hoog scoren op design, gebruiksvriendelijkheid en kwaliteit. Ook moet het plan binnen twee jaar te realiseren zijn”, aldus van Schaik

5 tot 8 finalisten

De inschrijving voor de zesde editie van de Postcode Lottery Green Challenge is begonnen. Tot en met 31 juli kunnen duurzame ondernemersplannen ingezonden worden via www.greenchallenge.info. Na 31 juli kiest de prejury vijf tot acht finalisten. Op maandag 17 september presenteren de finalisten op het multimediacongres PICNIC ’12 in Amsterdam hun plannen voor de internationale vakjury en genodigden.

Voor het eerst in de geschiedenis van de wedstrijd gaan uiteindelijk drie finalisten na de presentaties en een jurygesprek door naar New York. De vakjury maakt tijdens een speciaal diner, georganiseerd door de Nationale Postcode Loterij in samenwerking met het Clinton Global Initiative, de winnaar bekend.

Meer informatie is te vinden op www.greenchallenge.info.

Biochemische filters in deze droge urinoirs laten toe dat ze geheel autonoom kunnen werken zonder spoelwater. Dat leidt niet alleen tot een flinke kostenbesparing en een opmerkelijke winst voor het milieu. De nieuwe urinoirs veroorzaken tevens minder geurhinder en kunnen makkelijker schoongemaakt worden.

In tegenstelling tot wat we zouden verwachten scoren ze beter op het vlak van hygiëne dan een klassiek urinoir en zijn ze minder makkelijk verstopt. Dat betekent dat ook de beschikbaarheid van het sanitair hoger ligt dan bij toiletten die regelmatig moeten onderhouden worden, of die verstopt zijn. 

Nieuwe verlichtingstechnieken

Bij elke renovatie in de luchthaventoiletten wordt ook de verlichting systematisch aangepast. Zo worden de 2000 bestaande spaarlampen vervangen door een verlichting van het type LED, gecombineerd met een aanwezigheidsdetectie wat een energiebesparing van 35 % oplevert. De dienst Infrastructure, Facilities en Construction van Brussels Airport test geruime tijd diverse nieuwe verlichtingstechnieken met als doel om het elektriciteitsverbruik in de toekomst verder te verlagen, en tegelijk het gebruikscomfort te verhogen.  

Ook op sommige andere luchthavens in de wereld wordt deze technologieën inmiddels toegepast. 

Tip: Ook het gebruik van CO2-neutraal toiletpapier helpt bij de verduurzaming van sanitaire ruimten. 

Gerelateerd nieuws: Moonen Packaging zet duurzame knop verder om met LED-verlichting

We willen het thema zeker niet verengen en gaan zoals in de meeste definities dan ook uit van de 3 P’s: people, planet and profit. Voor werknemers zijn ze allemaal van belang en al ligt het één misschien iets meer voor de hand dan het andere, we proberen als vakbond onze militanten ondersteuning te geven op alle domeinen.

PROFIT

"Een samenleving die door een verregaande liberalisering en deregulering blijkbaar niet meer kan vertrouwen op het verantwoord ondernemen van bepaalde bankiers, moet wetgevend ingrijpen"

We pleiten al jaren voor inzage en controlerecht op de juiste economische en financiële cijfers voor de werknemers en bij uitbreiding iedereen. Juiste investeringsbeslissingen zijn een goede garantie voor duurzame tewerkstelling.

We hebben geen probleem met banken die winst maken, maar de manier waarop en de besteding van die winsten zijn overduidelijk van cruciaal belang voor het voortbestaan van de banken en voor de financiële onderbouw van onze economie. 

Een samenleving die door een verregaande liberalisering en deregulering blijkbaar niet meer kan vertrouwen op het verantwoord ondernemen van bepaalde bankiers, moet wetgevend ingrijpen. MVO kan niet vrijblijvend blijven indien de basisrechten van mensen in het gedrang komen.

"Werknemers moeten ook het controlerecht hebben op een correcte besteding van overheidssubsidies binnen bedrijven"

Het is onverantwoord als een bedrijf middelen aanneemt van de overheid voor pakweg opleidingen van werknemers en dit geen extra kwalificatie in de brede zin van de werknemers inhoudt.

"Er wordt te weinig gebruik gemaakt van het preventief bedrijfsbeleid"

Op vraag van de vakbonden bestaat er in Vlaanderen een systeem van preventief bedrijfsbeleid waar ondernemers vrijwel gratis gebruik kunnen maken van financiële analyses en doorstartplannen omdat een onderneming continu moet innoveren en investeren, in mensen en producten. 

Jammer genoeg wordt hiervan nog te weinig gebruik gemaakt. De overheid wordt te weinig aanzien als een steun maar wel als een ongewenste pottenkijker.

"MVO en winst staan niet tegenover elkaar"

De overheid bewijst binnen de sector van de sociale economie een voortrekker te kunnen zijn voor MVO. Net zoals bij de sociale economie is binnen het coöperatief ondernemerschap de economische leefbaarheid een wezenlijk maar geen alleenstaand doel. Streven naar duurzaamheid is een even essentieel onderdeel van de bedrijfsstrategie. 

Hiermee heeft Triodos Bank bijvoorbeeld de afgelopen jaren bewezen wel een betrouwbare partner te zijn binnen de financiële wereld. Ook de invoegbedrijven zijn voorbeelden van hoe winst hand in hand kan gaan met maatschappelijke meerwaarden.

PLANET

"Tegen 2020 willen we 40% van de woon-werkverplaatsingen duurzaam maken"

Uiteraard zijn we binnen een vakbond bekommerd om de “planet”-zijde van het MVO-verhaal. Daarbij denken we aan de mobiliteit van de werknemers en goederen, maar ook aan de milieuvergunningen en het gewenste klimaatbeleid. 

Schoner produceren, duurzame technologie-ontwikkeling en ketenbeheer komen de duurzaamheid van de tewerkstelling ten goede, maar ook de werkbaarheid zoals bijvoorbeeld een duurzaam en veilig woon-werkverkeer. In het Pact 2020 spraken we af om 40% van de woon-werkverplaatsingen duurzaam te maken, en dat blijft een uitdaging – dag  na dag in iedere onderneming. 

PEOPLE

"Er is nog werk aan het sociaal overleg"

Het sociaal overleg op alle niveaus is ontstaan vanuit de vraag naar billijke arbeidsvoorwaarden en een rechtvaardige verdeling van de productiemiddelen. 

Ondertussen werd het sociaal overleg ingebed in een regelgevend kader, maar ook dit is onderhevig aan evolutie en garandeert zeker niet altijd voldoende betrokkenheid, controle en participatie.

"ABVV heeft een aantal consulenten in dienst die kansengroepen helpen bij het vinden van werk"

MVO aan de menselijke kant krijgt steeds nieuwe dimensies, zoals werkbaar werk en diversiteit op de werkvloer. 

In het kader van diversiteit heeft het ABVV een aantal consulenten om voor kansengroepen de kans op werk te vergroten. Een werkvloer moet immers een afspiegeling zijn van de maatschappij en daar horen ook ouderen, allochtonen, arbeidsgehandicapten en laaggeschoolden bij. Iedereen heeft immers recht op een kans op werk.

"We moeten afstappen van het systeem van citroenloopbanen"

Werkbaar werk is belangrijk, want voor een alleenstaande moeder is kinderopvang meestal cruciaal om aan het werk te kunnen gaan. De afstand tot het werk, de stress en de verantwoordelijkheden zijn elementen waarmee werkgevers rekening moeten houden om het werk – en bij uitbreiding het leven – werkbaar te houden. 

We moeten dus afstappen van het systeem van citroenloopbanen. MVO kan hierbij een belangrijke rol spelen.

"Heel wat bedrijven ‘misbruiken’ duurzaamheidscharters om zich een positief imago voor te spiegelen" 

Het is positief als bedrijven een stuk verantwoording kunnen opnemen om bij te dragen tot een socialere en milieuvriendelijke wereld. Maar de instrumenten zoals gedragscodes (ISO 26000) en charters die de ondernemingen daartoe gebruiken, slagen niet volledig in hun examen. 

Ze worden door de bedrijven te vaak gebruikt om zich een positief maatschappelijk imago aan te meten. Ze worden te vaak eenzijdig opgesteld door de bedrijven zelf. Ze reguleren met andere woorden zichzelf. Juristen spreken in dit geval van ‘soft law’ of zacht recht. Zacht omdat de voorschriften vaag blijven. 

Ze zijn bovendien niet bindend, nauwelijks afdwingbaar en worden vaak niet gecontroleerd. In tegenstelling tot wetgeving en collectieve arbeidsovereenkomsten die dat wel zijn. Dat zelfregulering zijn limieten kent, mochten we op harde wijze ondervinden toen recent mondiaal de financiële crisis in de bankensector uitbrak.

"MVO mag niet louter een marketingtool zijn"

Voor het Vlaams ABVV gaat maatschappelijk verantwoord ondernemen niet over het voldoen aan wettelijke vereisten, maar juist over initiatieven en acties van ondernemingen of sectoren die de geldende regelgeving overstijgen. Voldoen aan de geldende regelgeving is de eerste basisvoorwaarde!

Het Vlaams ABVV wil de bedrijfspolitiek op dat vlak controleren en nuttig gebruiken in ons vakbondswerk. Al is het maar om de schone schijn van sommige bedrijven op dit vlak te doorprikken. Maatschappelijk verantwoord ondernemen mag niet louter een marketingtool of laagje vernis worden waaronder ontoelaatbare zaken gebeuren.

"MVO blijft op de agenda van het ABVV staan"

MVO is een verantwoordelijkheid van alle stakeholders: werknemers, werkgevers, buren, consumenten… en dit voor de gehele economie en niet beperkt tot het Belgisch of Vlaams grondgebied. 

Als vakbond zullen we MVO op de agenda blijven zetten. Omdat de regelgeving vaak achter blijft op maatschappelijke tendensen. En opdat iedereen de verantwoordelijkheid zou opnemen om te streven naar een rechtvaardige, solidaire en duurzame wereld.